Fizyka 1 aLO_P

Proszę zapoznać się z rozdziałem 16 z podręcznika: “Zasada zachowania energii mechanicznej” i zrobić krótką notatkę
w zeszycie. Szczególnie zwróćcie uwagę na przemiany energii kinetycznej i potencjalnej grawitacji podczas ruchów pionowych. Do zrobienia zadanie 3 str. 133 (proszę zauważyć, że podczas ruchu strzały energia kinetyczna zamienia się w potencjalną grawitacji). Dodatkową pomoc może stanowić epodręcznik z zastrzeżeniem, że tam temat opracowany jest raczej pod kątem poziomu rozszerzonego.

(30.03.2020) Proszę potraktować podany wcześniej temat jako dzisiejszy, ponieważ pojawiły się wątpliwości dotyczące legalności wprowadzania nowych zagadnień w okresie od 12 do 24 marca .
I jeszcze jedna informacja: jutro, a może nawet dziś wieczorem pojawi się informacja dotycząca sprawdzania “obecności” i oceniania na fizyce nauczanej na odległość.

(6.04.2020) Proszę zapoznać się z tematem “Energia sprężystości” (rozdział 17 podręcznika) i  zrobić krótką notatkę w zeszycie. Do zrobienia zad. 3 ze str. 139 (należy zwrócić uwagę, że praca wykonana przy naciąganiu łuku będzie związana z energią kinetyczną strzały). Rozwiązania tego zadania nie trzeba przesyłać o ile nie będzie z nim problemów. Pytania dotyczące tematu jak najbardziej można zadawać. Pomocny w nauce może być epodręcznik, oczywiście ta część strony, która dotyczy dzisiejszego tematu. Proszę pamiętać o potwierdzaniu „obecności”.

(20.04.2020) Proszę zapoznać się z tematem “Energia mechaniczna w sporcie” (rozdział 18 z podręcznika). Jest to temat podsumowujący zagadnienia dotyczące energii. Szczególną uwagę proszę zwrócić na przemiany energii przy uprawianiu różnych dyscyplin sportu. Regularna powtórka działu “Energia i jej przemiany” oraz sprawdzian będą po wznowieniu zajęć szkolnych.

(27.04.2020) W związku z kolejnym przedłużeniem okresu nauczania na odległość, przypominam o konieczności potwierdzania zapoznania się z tematem (czyli formalnie: potwierdzania obecności na zajęciach). W przypadku fizyki odbywa się to poprzez przesłanie do mnie krótkiej wiadomości do końca tygodnia, w którym przypadała dana lekcja. Przypominam mój adres: a-fafara@o2.pl. W poprzednich tygodniach takie potwierdzenie otrzymałem od około 10 osób. Oznacza to, że reszta ma zapisaną nieobecność(!)
Przechodzimy do zagadnień związanych z grawitacją i astronomią. Proszę zapoznać się z tematem „Układ Słoneczny” (str. 150-155 w podręczniku). Szczególną uwagę proszę zwrócić na pojęcie jednostki astronomicznej (jedna z jednostek odległości stosowanych w astronomii) oraz kolejność i krótką charakterystykę planet naszego Układu. Warto też trochę wiedzieć o innych obiektach Układu Słonecznego. Całkiem dobrze (mimo pewnych nieścisłości) i krótko Układ Słoneczny jest przedstawiony tu.
UWAGA! Praca na ocenę. Należy przeczytać tekst „Rewolucja na niebie i na Ziemi” ze str. 211 z podręcznika i napisać odpowiedź (mniej więcej na jedną stronę tekstu w zeszycie) na jedno z zadań ze str. 214. Każdy robi zadanie o numerze n=R+3, gdzie R jest resztą z dzielenia numeru z dziennika przez 3 (np. 35/3 = 11 R 2; n = 2 + 3 = 5). Pracę proszę przysłać do 3 maja. Przysłanie pracy będzie jednocześnie potwierdzeniem „obecności” – nie trzeba wysyłać kolejnego maila. Jeśli ktoś nie dośle pracy dostaje jedynkę!

(4.05.2020) Dzisiejszym tematem jest „Prawo grawitacji” (str. 156-161 w podręczniku); proszę się z nim zapoznać i zrobić notatkę. Można też skorzystać z epodręcznika. Istotne jest oczywiście samo prawo grawitacji i wzór, który je opisuje, ale należy zwrócić szczególną uwagę na fakt, że siły grawitacji, zgodnie z III zasadą dynamiki Newtona, są siłami wzajemnymi: jeśli Ziemia przyciąga jabłko siłą 1 N, to i jabłko przyciąga Ziemię siłą 1 N. Proszę też zapamiętać, że siła grawitacji jest bardzo ważna w opisie zjawisk makroskopowych (zwłaszcza w skali kosmicznej), natomiast nie ma praktycznie żadnego znaczenia w skali mikroskopowej (oddziaływanie grawitacyjne jest stosunkowo słabe).

(11.05.2020) Proszę zapoznać się z tematem „Satelity. Prędkość orbitalna” (str. 162-168 w podręczniku) i zrobić notatkę. Jeśli ktoś jest zainteresowany, może skorzystać z podanej w podręczniku strony pomagającej śledzić satelity. Do takiej zabawy polecam też bardzo dobry program Orbitron, który można ściągnąć ze strony autora. Dodatkowe informacje dotyczące ruchu satelitów można uzyskać w epodręczniku. Jako „pracę domową” proszę zrobić zad. 3/168; tu też można wykorzystać epodręcznik, ale można korzystać z innych źródeł.
Dziś wyślę informacje o ocenach z zadania z 27 kwietnia, oczywiście do tych osób, które przysłały prawidłowe zadania. Jeśli ktoś ma jakieś wątpliwości – proszę pisać. Jeszcze kilka osób nie przysłało mi odpowiedzi i mają jedynki. Nadal można dosłać zaległą pracę i wtedy obok tej jedynki będzie ocena pozytywna.

(18.05.2020) Dziś wprowadzamy temat „Wyznaczanie mas planet i gwiazd” (str.169-172 w podręczniku). Trzeba mieć świadomość, że przedstawiony w ramach tego tematu sposób wyznaczania mas planet i gwiazd jest zastosowaniem pewnej ogólnej metody fizyki, czy też szerzej: nauki. Otóż możemy wyznaczyć wartości wielkości fizycznych, których nie da się zmierzyć pomiarem bezpośrednim, jeśli zastosujemy odpowiednie prawa fizyczne (naukowe). Mówimy, że wykonujemy pomiar pośredni: mierzymy to, co możemy zmierzyć i na podstawie praw fizyki (przedstawionych określonymi wzorami) wyznaczamy interesującą nas wielkość. W tej metodzie jest ukryte dodatkowe założenie; zakładamy mianowicie, że prawa fizyki, odkrywane na Ziemi czy w jej okolicach, obowiązują w całym Wszechświecie. Takie podejście obowiązuje w nauce od czasów Newtona i jego prawa grawitacji. Wcześniej większość uczonych zakładała, że na Ziemi obowiązują inne prawa przyrody, niż poza Ziemią.
Proszę zrobić zad. 3/172 i porównać otrzymany wynik z danymi tablicowymi.

(25.05.2020) Proszę zapoznać się z tematem „Nieważkość i przeciążenie” (str. 173-180). Proszę zapamiętać, że nieważkość nie oznacza braku grawitacji! Bardzo dobrze jest to pokazane w tym filmie. Długotrwała nieważkość bardzo negatywnie wpływa na ludzki organizm, stąd projekty stacji kosmicznych, gdzie „ważkość” będzie wywoływana przez siłę odśrodkową spowodowaną ruchem obrotowym stacji, co jest opisane np. tutaj.
Przeciążenie oznacza odczucie, że waga ciała jest większa, niż normalnie. Takich przeciążeń doznają np. piloci wojskowi i muszą być do nich przygotowani. Jak zachowują się ludzie przy dużych przeciążeniach można zobaczyć tutaj. Jeśli ktoś ma czas i ochotę, może sobie obejrzeć bardzo dobry film o przygotowaniach kosmonauty do misji i o życiu na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.

(1.06.2020) Dziś wprowadzamy temat “Budowa Wszechświata”, a właściwie jego pierwszą część. Temat jest bardzo bogaty w treści, zatem dzielimy go na dwie jednostki lekcyjne. Dziś omówimy te zagadnienia, które w podręczniku są na stronach 181-183.
Pojęcie sfery niebieskiej już pojawiło się przy okazji opisu ruchu planet. Trzeba sobie uświadomić, że widoczne na sferze niebieskiej obiekty znajdują się w drastycznie różnych odległościach od nas.
Istotne jest zaznajomienie się z kolejną jednostką odległości stosowaną w astronomii: rokiem świetlnym. Przy omawianiu planet została wprowadzona jednostka astronomiczna (1 au). Jest ona zbyt mała, by w wygodny sposób określać odległości pomiędzy gwiazdami i w tym celu wprowadzono rok świetlny (1 ly). Proszę zapamiętać, że 1 ly jest jednostką odległości, pomimo tego, że w nazwie tej jednostki jest słowo “rok”. Z pojęciem roku świetlnego związana jest jeszcze jedna sprawa; otóż musimy mieć świadomość, że patrząc na niebo widzimy przeszłość obiektów, które dostrzegamy, przeszłość tym bardziej odległą, im dalej od nas znajduje się dany obiekt. Wynika to z faktu, że szybkość światła w próżni jest maksymalną szybkością przenoszenia informacji. Zatem to, co widzimy patrząc na Słońce działo się ponad 8 minut temu, patrząc na gwiazdę Syriusz widzimy ją taką, jaką była ponad 8 lat temu.
I ostatni element dzisiejszej lekcji: gwiazdy i mgławice. Najbliższą nam gwiazdą jest oczywiście Słońce. Liczba wszystkich gwiazd może być tylko szacowana (a są to liczby idące w miliardy bilionów) i prawdopodobnie nigdy nie poznamy jej dokładnej wartości. Gwiazdy mają rozmaite rozmiary i temperatury. Porównanie wielkości obiektów astronomicznych (nie tylko gwiazd) można obejrzeć w tej prezentacji. Gwiazdy się zmieniają: rodzą się, żyją przez miliardy lat i umierają. Również nasze Słońce kiedyś zgaśnie, choć według teorii jeszcze przez około 4 mld lat będzie świecić stabilnie. Dość zwięzły opis losów Słońca znajdziecie tutaj.  W celu zapoznania się z ewolucją gwiazd polecam obejrzenie tego filmu.
UWAGA! Praca na ocenę. Dla typowych gwiazd istnieją dwie zasadnicze ścieżki ewolucji, które można przedstawić graficznie tak, jak tu czy tu. Zadanie polega na napisaniu krótkiego tekstu (do jednej strony w zeszycie) przedstawiającego ewolucję gwiazd o określonej masie. Osoby z numerami nieparzystymi w dzienniku opisują ewolucję gwiazd typu Słońca, natomiast osoby z numerami parzystymi –  ewolucję gwiazd znacznie masywniejszych od Słońca. Pracę proszę przesłać do 8 czerwca albo w formie papierowej przekazać mi w szkole podczas konsultacji w pierwszym tygodniu czerwca. Tym razem proszę pilnować terminu.

(15.06.2020) Kontynuujemy temat „Budowa Wszechświata”, dziś wprowadzamy zagadnienia opisane w podręczniku na stronach 184-186. Omawiane przed tygodniem gwiazdy nie są rozłożone równomiernie we Wszechświecie, lecz tworzą skupiska zwane galaktykami. Wszystkie gwiazdy, które w pogodną noc dostrzegamy na niebie należą do naszej Galaktyki (wielką literą) czyli Drogi Mlecznej. Jest ona jedną z wielu miliardów galaktyk spiralnych w obserwowalnym Wszechświecie. Proszę zwrócić uwagę na jej kształt i rozmiary oraz na położenie Układu Słonecznego w Galaktyce. Przy zapoznawaniu się z tematem można skorzystać z epodręcznika. Polecam do obejrzenia film o Drodze Mlecznej. Zainteresowani mogą się więcej dowiedzieć o galaktykach i ich ewolucji z tego filmu, mogą też obejrzeć inne filmy o podobnej tematyce, np,. ten czy ten.

(22.06.2020) Dzisiejszym tematem lekcji jest “Prawo Hubble’a”. Jest to początkowa część rozdziału “Ewolucja Wszechświata” z podręcznika. Dziś omówimy te zagadnienia, które w podręczniku są na stronach 187-190. Można też skorzystać z epodręcznika (punkty 1-3).
Prawo Hubble’a zwane jest też prawem Hubble’a–Lemaître’a. Trzeba mieć świadomość, że odkrycia Edwina Hubble’a spowodowały rewolucję w astronomii. Wcześniej znakomita większość naukowców (w tym A. Einstein) była przekonana, że Wszechświat jest statyczny i wieczny. Jedynie nieliczni (np. Lemaître) sugerowali, że Wszechświat – w dużej skali czasowej – ulega zmianom. W tym wypadku okazało się, że ci nieliczni byli bliżej prawdy, niż większość, czyli : w nauce nie ma demokracji!
Warto też zdawać sobie sprawę, że wyznaczanie stałej Hubble’a jest bardzo trudne. O ile szybkość galaktyk wyznaczana jest z dobrą dokładnością, to są duże problemy z pomiarem odległości do galaktyk.